Z dniem 1 stycznia 2009 r. weszły w życie przepisy ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych. Dają one możliwość przejścia na emeryturę przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego (60 lat w przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn) tym osobom, które wykonywały pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze według dotychczasowych przepisów oraz pracę w szczególnych warunkach i o szczególnym charakterze wymienioną w nowych wykazach stanowiących załącznik nr 1 i 2 do ustawy o emeryturach pomostowych.

Składki na FEP należy opłacać od 1 stycznia 2010 r. za pracowników urodzonych po 31 grudnia 1948 r.
Od 1 stycznia 2010 r. płatnik składek (pracodawca) będzie miał obowiązek opłacać składkę na Fundusz Emerytur Pomostowych za wszystkich pracowników urodzonych po 31 grudnia 1948 r., którzy wykonują pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach pomostowych, czyli prace, o których mowa w art. 3 ust. 1 i ust. 3 tej ustawy.
Obowiązek opłacania składek powstaje z dniem rozpoczęcia wykonywania przez pracownika pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a ustaje z dniem zaprzestania wykonywania tych prac. Składkę na FEP należy opłacać bez względu na wymiar czasu pracy pracownika, a więc również wówczas, gdy pracownik prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wykonuje w niepełnym wymiarze czasu pracy, np. na pół etatu.

Podstawa wymiaru składki na FEP
Składka na FEP wynosi 1,5% podstawy wymiaru i jest finansowana w całości przez płatnika składek. Składka na FEP nie ma odrębnych zasad ustalania podstawy wymiaru i stanowią ją te same składniki, które wchodzą do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.
Zatem w przypadku pracownika jest to przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, z uwzględnieniem wyłączeń określonych w rozporządzeniu MPiPS z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.
Uwaga! Przy ustalaniu podstawy wymiaru składek na FEP, tak jak w przypadku składek na ubezpieczenia emerytalno-rentowe, mają zastosowanie ograniczenia tej podstawy. Kwota rocznego ograniczenia podstawy wymiaru składek stanowi trzydziestokrotność prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej na dany rok. W 2010 r. roczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na FEP wynosi 94.380 zł (30 x 3.146 zł).

Składki na FEP rozliczane będą na nowym formularz ZUS DRA
Składkę na FEP płatnik składek jest zobowiązany opłacać co miesiąc, w terminie określonym w art. 47 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, czyli za dany miesiąc nie później niż:
• do 10 dnia następnego miesiąca – dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie,
• do 5 dnia następnego miesiąca – dla jednostek budżetowych, zakładów budżetowych i gospodarstw pomocniczych w rozumieniu ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych,
• do 15 dnia miesiąca – dla pozostałych płatników.
Składki na FEP są rozliczane w deklaracji rozliczeniowej (ZUS DRA). Wzór deklaracji stanowi załącznik nr 15 do rozporządzenia MPiPS z 23 października 2009 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych (…) (Dz.U. nr 186, poz. 1444). Rozporządzenie to wchodzi w życie z 1 stycznia 2010 r.

Wykazy prac w szczególnych warunkach i o szczególnym charakterze
Od 1 stycznia 2010 r. płatnik składek jest zobowiązany:
• do prowadzenia wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze,
• do powadzenia ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze,
• informować ZUS o pracownikach umieszczonych w ewidencji,
• przekazywać do ZUS informację o liczbie stanowisk pracy, na których jest wykonywana praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze

Pracodawcy będą musieli powiadomić pracowników o dokonaniu wpisu do ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W przypadku nie umieszczenia w takiej ewidencji, pracownik będzie mógł wnieść skargę do inspekcji pracy.

Podstawa prawna:
» art. 3, art. 29 – art. 42, art. 50, art. 54, art. 57 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. nr 237, poz. 1656),
» art. 18, art. 19, art. 20 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74, ze zm.),
» § 1, § 2, § 6, § 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106, ze zm.),
» rozporządzenie Rady Ministrów z 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. nr 78, poz. 465, ze zm.),
» rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 23 października 2009 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących, zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz innych dokumentów (Dz.U. nr 186, poz. 1444).