Uwaga! Bezpłatny informator „Czas pracy a obniżanie kosztów zatrudnienia”. Informator możesz otrzymać już dziś. I to zupełnie BEZPŁATNIE. Wystarczy, że zapiszesz się na wybrane biuletyny e-mailowe. Na bieżąco otrzymasz e-mailem informacje, które ułatwią Ci prowadzenie spraw kadrowych i pomogą ustrzec się błędów w wykonywaniu codziennych obowiązków. Zapisz się na:
KadryOnline.pl: Urlopy pracownicze: Jak poprawnie ustalić wymiar urlopu wypoczynkowego i wysłać pracownika na urlop
Jak poprawnie ustalić wymiar urlopu wypoczynkowego i wysłać pracownika na urlop
Czy na pewno pracodawca nie może przymusić pracownika do wykorzystania urlopu wypoczynkowego w narzuconym terminie? Czy nie jest jednak tak, że jeśli pracodawcy nie uda się uzgodnić z pracownikiem terminu urlopu, ostateczna decyzja należeć będzie zawsze do pracodawcy?
Czy firma może zamknąć się w określonym terminie i wysłać wtedy wszystkich pracowników w jednym terminie na urlop wypoczynkowy? Czy to możliwe, żeby pracownica, która z powodu urlopu wychowawczego w danym roku nie przepracowała ani jednego dnia, nabyła prawo do urlopu wypoczynkowego? A co ze stażem urlopowym pracownika, który pobierał wcześniej zasiłek dla bezrobotnych czy prowadził działalność gospodarczą? Czy go zwiększać o okres pobierania zasiłku bądź prowadzenia działalności?
1. Okresy, od których zależy wymiar urlopu wypoczynkowego
Pytanie Czytelnika: Czy pracownikowi wlicza się do wymiaru urlopu wypoczynkowego pobieranie zasiłku dla bezrobotnych oraz przebywanie na urlopie wychowawczym do 3 lat?
Odpowiedź eksperta: Wymiar urlopu wypoczynkowego (co do zasady 20 lub 26 dni) zależy od ogólnego stażu pracy pracownika. Jednak do okresu, od którego zależy ten wymiar, wlicza się również tzw. okresy zaliczane, określone w przepisach szczególnych. Są nimi przykładowo okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych i przebywania na urlopie wychowawczym.
Do okresu zatrudnienia, od którego zależy wymiar urlopu wypoczynkowego, wlicza się m.in.:
okresy poprzedniego zatrudnienia, bez względu na przerwy w zatrudnieniu i sposób ustania stosunku pracy (art. 1541 § 1 kp),
okresy nauki z tytułu ukończenia określonej szkoły (art. 155 § 1 kp),
okres pozostawania bez pracy, za który pracownikowi przywróconemu do pracy przyznano wynagrodzenie (art. 51 § 2 kp),
okres, za który pracownik otrzymał odszkodowanie z powodu wadliwego rozwiązania przez pracodawcę stosunku pracy (art. 51 § 2 kp),
okres czynnej służby wojskowej (art. 301 § 2 kp).
Do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu wypoczynkowego, wlicza się także okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Już od osoby ubiegającej się o zatrudnienie pracodawca może żądać przedstawienia dokumentów potwierdzających okresy zatrudnienia i okresy wliczane do stażu pracy (zaświadczenie z urzędu pracy). Jednak choćby pracownik przedstawił stosowne dokumenty w późniejszym terminie, okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych należy wliczyć do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu wypoczynkowego.
Podobnie jest z urlopem wychowawczym. Zgodnie z art. 1865 Kodeksu pracy, okres urlopu wychowawczego, w dniu jego zakończenia, wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Zatem wliczenie okresu urlopu wychowawczego do stażu pracy nie może nastąpić w trakcie trwania urlopu wychowawczego, lecz dopiero z dniem jego zakończenia.
art. 79 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415, ze zm.),
§ 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 28 maja 1996 r. w sprawie zakresu prowadzenia przez pracodawców dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz sposobu prowadzenia akt osobowych pracownika (Dz.U. z 1996 r. nr 62, poz. 286, ze zm.).
2. Uzgadnianie terminu udzielenia urlopu wypoczynkowego
Pytanie Czytelnika: Przeczytałem ostatnio, że pracodawca nie może przymusić pracownika do wykorzystania urlopu wypoczynkowego w narzuconym terminie. Czy nie jest jednak tak, że jeśli pracodawcy nie uda się uzgodnić z pracownikiem takiego terminu, ostateczna decyzja należeć będzie zawsze do pracodawcy? Czy w związku z tym pracodawca może zamknąć zakład pracy i wysłać pracowników na urlop np. w okresie żałoby narodowej albo w piątek po Bożym Ciele?
Odpowiedź eksperta: Pracodawca ustala termin rozpoczęcia urlopu wypoczynkowego w planie urlopów lub po porozumieniu z pracownikiem, biorąc pod uwagę wnioski pracownika i konieczność zapewnienia normalnego toku pracy. Ostateczna decyzja należy zatem do pracodawcy. Jednak jest on w tej mierze związany kodeksowymi zasadami udzielania urlopów, w tym zasadą urlopu nieprzerwanego.
Gdy u pracodawcy obowiązuje plan urlopów. Urlopy wypoczynkowe powinny być udzielane zgodnie z planem urlopów. Plan urlopów ma obowiązek ustalić każdy pracodawca, z wyjątkiem takiego, u którego nie działa zakładowa organizacja związkowa lub działająca organizacja związkowa wyraziła zgodę na nieustalanie planu. Tworząc plan urlopów, pracodawca powinien brać pod uwagę wnioski pracowników oraz konieczność zapewnienia normalnego toku pracy. Wnioski pracowników nie są dla niego wiążące - pracodawca może ich nie uwzględnić, bez konieczności uzasadniania swojej decyzji. Plan powinien zostać opracowany i podany do wiadomości pracowników z odpowiednim wyprzedzeniem, tak aby umożliwić im zapoznanie się z treścią planu przed nadejściem terminu jego obowiązywania.
Gdy w firmie nie tworzy się planu urlopów. Jeśli pracodawca nie ma obowiązku wydania planu urlopów, ustala termin udzielenia urlopu po porozumieniu z pracownikiem. I w tym przypadku powinien brać pod uwagę wnioski pracownika, jednak ostatecznie decyzja o terminie udzielenia urlopu należy do samego pracodawcy.
Z powyższego wynika, że bez względu na tryb wyznaczania terminu urlopów, to pracodawca podejmuje w tej mierze ostateczną decyzję i może udzielić pracownikowi urlopu w terminie innym niż wnioskowany. Nie oznacza to, że pracodawcy wolno tego dokonywać w sposób dowolny - przykładowo „wysyłać” pracowników na urlop wypoczynkowy za każdym razem, kiedy spodziewa się niskich zysków i planuje zamknąć zakład pracy (np. w piątek po Bożym Ciele czy w okresie żałoby narodowej). Wtedy bowiem mamy do czynienia z typowym przestojem.
Zgodnie z Kodeksem pracy urlop powinien być „nieprzerwany”, tzn. udzielony pracownikowi w całości. Wyjątkowo może zostać podzielony na części, jednak tylko przy spełnieniu dwóch warunków:
pracownik złożył wniosek o podzielenie urlopu na części,
co najmniej jedna część urlopu obejmuje nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych.
W rezultacie nie jest dopuszczalne udzielanie urlopu krótszego niż obejmujący cały jego wymiar, jeśli pracownik nie złoży w tej sprawie wniosku. Pracodawca nie może dzielić urlopu na części z własnej inicjatywy, choćby było to uzasadnione jego potrzebami.
A zatem nie można narzucić pracownikowi wykorzystania urlopu wypoczynkowego w wymiarze jednego dnia we wskazanym przez pracodawcę terminie.
Od tej zasady ustawodawca przewiduje wyjątek. Zgodnie z art. 1671 kp w okresie wypowiedzenia umowy o pracę pracownik ma obowiązek wykorzystać przysługujący mu urlop wypoczynkowy, jeśli w tym okresie pracodawca mu go udzieli. Dotyczy to urlopu bieżącego w wymiarze proporcjonalnym do czasu przepracowanego u pracodawcy w danym roku kalendarzowym oraz urlopu zaległego. Pracodawca nie ma obowiązku uprzedniego porozumienia się z pracownikiem co do terminu udzielenia urlopu w okresie wypowiedzenia, zaś pracownik nie może odmówić skorzystania z udzielonego wtedy urlopu.
Warto odnotować, że pracodawca ma uprawnienie, a nie obowiązek wysłania pracownika na urlop w okresie wypowiedzenia. Jeśli nie chce tego uczynić, może po prostu wypłacić pracownikowi po rozwiązaniu stosunku pracy ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop.
Podstawa prawna:
art. 81, art. 162, art. 163 i art. 1671 Kodeksu pracy.
Urlopy wypoczynkowe 2010 - możesz się pozbyć wątpliwości w sprawach związanych z udzielaniem pracownikom urlopu wypoczynkowego. Zapoznaj się z tym raportem i zrób sobie urlop od całej tej papierkowej roboty!
Do ilu dni urlopu wypoczynkowego ma prawo pracownik tymczasowy? Czy w przypadku podwójnego zatrudnienia urlop przysługuje mu u każdego pracodawcy? Na które dni udziela mu się urlopu? Czy urlop rozlicza się w dniach, czy w godzinach? Komu pracownik tymczasowy powinien złożyć wniosek o urlop - pracodawcy użytkownikowi czy agencji?
Załóżmy, że pracownik rozpoczął urlop wychowawczy 5 marca 2010 r. Kiedy dokładnie upływa mu okres 3 lat korzystania z tego urlopu i którego dnia ma obowiązek stawić się już do pracy?
Jak należy właściwie policzyć te terminy?
Pracownik w 2010 r. chciałby wykorzystać urlop za 2009 r. - 9 dni, lecz w terminie późniejszym niż 31 marca 2010 r. Czy pracownik może wystosować do dyrektora pismo z prośbą o możliwość wykorzystania urlopu w terminie np. do 15 maja z uzasadnieniem - sprawy osobiste (turystyczny wyjazd itp.)? Czy akceptacja takiego wniosku jest wykroczeniem? Czy istnieje jakakolwiek elastyczność w zakresie udzielania zaległego urlopu?
Od 1 stycznia 2010 r. pracownicy mogą korzystać z nowych uprawnień rodzicielskich: dodatkowego urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz urlopu ojcowskiego. Kiedy najpóźniej trzeba złożyć wniosek o te urlopy? Czy urlop ojcowski przysługuje, gdy pracownik korzystał już z części urlopu macierzyńskiego? Czy dodatkowy urlop może wziąć pracownica, która urodziła dziecko w 2009 r.?
czytaj więcej
